襤stanbul Yere batan Sarn覺c覺 Hakk覺nda Bilgi

襤stanbul Yere batan Sarn覺c覺 Hakk覺nda Bilgi

襤stanbul’un g繹rkemli tarihsel yap覺lar覺ndan birisi de Ayasofya’n覺n g羹neybat覺s覺nda yer alan Bazilika Sarn覺c覺’d覺r. Bizans imparatoru I. Justinianus (527-565) arac覺l覺覺yla yapt覺r覺lan bu kocaman yeralt覺 sarn覺c覺, suyun i癟inden b羹y羹yen ve say覺s覺z benzeri g繹r羹len mermer s羹tunlar amac覺yla millet癟e aralar覺nda “Yerebatan Saray覺”olarak isimlendirilmitir. Sarn覺c覺n yer ald覺覺 yerde bundan 繹nce bir Bazilika bulunduundan, Bazilika Sarn覺c覺 olarak da an覺l覺r.

Sarn覺癟, uzunluu 140 metre, genilii 70 metre bulunan dikd繹rtgen bi癟iminde bir sahas覺 kaplayan, dev bir yap覺d覺r. 52 basamakl覺 kaya bir merdivenle inilen bu sarn覺c覺n i癟inde her biri 9 metre y羹ksekliinde 336 s羹tun yer almaktad覺r. Birbirine 4.80 metre aral覺klarla dikilen bu s羹tunlar, her biri 28 s羹tun i癟erir 12 s覺ra ortaya getirirler. Sarn覺c覺n tavan aral覺覺 kemerler arac覺l覺覺yla s羹tunlara aktar覺lm覺t覺r. ounluu daha eskiyen yap覺lardan topland覺覺 anla覺lan ve 癟eitli mermer cinslerinden yontulmu s羹tunlar覺n kocaman bir k覺sm覺 bir par癟adan, bir k覺sm覺 da 2 par癟adan olumaktad覺r. Bu s羹tunlar覺n bal覺klar覺, yer yer 癟eitli 繹zellikler ta覺r. Bunlardan 98 adedi Corint 羹sl羶bu yans覺t覺rken bir k覺sm覺 de Dor 羹sl羶bunu yans覺tmaktad覺r. Sarn覺c覺n tuladan 繹r羹l羹 4.80 metre kal覺nl覺覺ndaki duvarlar覺 ve tula d繹eli taban覺, Horasan harc覺ndan kal覺n bir tabakayla s覺vanarak su ge癟mez duruma getirilmitir. Toplam覺nda 9.800 m2 sahas覺 kaplayan bu sarn覺癟, tahmini 100.000 ton su depolama kapasitesine sahiptir.

Medusa Ba覺
Sarn覺癟taki s羹tunlar覺n k繹eli ya da yivli ekilde bulunan birden 癟ok tanesi haricinde kocaman bir 癟ounluu silindir bi癟imindedir. Sarn覺c覺n kuzeybat覺 k繹esindeki 2 s羹tunun alt覺nda kural olarak kullan覺lan 2 Medusa Ba, Roma a覺 heykel sanat覺n覺n aheserlerindendir. Sarn覺c覺 ziyaret eden kiilerin en fazla dikkatini 癟eken Medusa balar覺n覺n hangi yap覺lardan al覺n覺p buraya getirildii bilinmemektedir. Uzmanlar, 癟ounlukla sarn覺c覺n inas覺 esnas覺nda mutlak s羹tun kural覺 olarak kullan覺lmas覺 i癟in getirildiklerini d羹羹nmektedirler. Bu g繹r羹e nazaran, Medusa Ba ile ilgili baz覺 efsaneler olumutur.

Bir efsaneye y繹nelik Medusa, Yunan mitolojisinde yeralt覺 d羹nyas覺n覺n dii canavar覺 bulunan 羹癟 Gorgona’ dan biridir. Bu 羹癟 k覺z kardeten y覺lan bal覺 Medusa, kendisine bakanlar覺 taa 癟evirme g羹c羹ne sahiptir. Bir g繹r羹e y繹nelik o d繹nemde kocaman yap覺lar ve 繹zel yerleri muhafaza etmek i癟in Gogona desim ve heykelleri kullan覺l覺rd覺 ve Sarn覺ca Medusa ba覺n覺n konulmas覺 da bu y羹zdendir.

Baka bir s繹ylentiye y繹nelik de Medusa, kara g繹zleri, uzunca sa癟lar覺 ve harika v羹cudu ile 繹v羹nen bir k覺zd覺. Medusa, Zeus’ un erkek 癟ocuu Perseus’u seviyordu. bu s覺rada Athena da Perseus’u seviyor ve Medusa’y覺 k覺skan覺yordu. Bu y羹zden Athena, Medusa’n覺n sa癟lar覺n覺 y覺lana 癟evirdi. oal覺 Medusa’n覺n bakt覺覺 her biri, taa d繹n羹羹yordu. Daha daha sonra Perseus, Medusa’n覺n ba覺n覺 kesti ve onun bu g羹c羹nden istifade ederek bir癟ok d羹man覺n覺 malup etti.

Buna dayanarak Medusa Ba, Bizans’da k覺l覺癟 kabzalar覺na ilenmi ve s羹tun kurallar覺na (bakanlar覺n kaya kesilmemesi i癟in) z覺t olarak yerletirilmitir. Bir s繹ylentiye y繹nelik de Medusa, yana bak覺p kendisini taa 癟evirmitir. Bu y羹zden buradaki heykeli yapan heykelt覺ra, 覺覺覺n yans覺ma a癟覺lar覺na y繹nelik Medusa’ y覺 羹癟 farkl覺 konumda yapm覺t覺r.

Sarn覺c覺n ortas覺na ger癟ek kuzeydou duvar覺 繹n羹nde yer alan 8 s羹tun, 1955-1960 senelerinde yap覺lm覺 bulunan bir inaat esnas覺nda k覺r覺lma tehlikesine maruz kald覺klar覺ndan, bunlar覺n her biri, kal覺n bir beton tabaka i癟erisine al覺narak dondurulmu ve bu sebeple eskiyen 繹zelliklerini kaybetmilerdir.

Bizans 癟a覺nda bu etrafta kapsaml覺 bir sahay覺 kaplayan ve imparatorlar覺n yaad覺覺 kocaman saray覺n ve b繹lgedeki baka sakinlerin su ihtiyac覺n覺 kar覺layan Yerebatan Sarn覺c覺, 襤stanbul’un Osmanl覺lar arac覺l覺覺yla 1453 senesinde fethinden daha sonra bir s羹re daha kullan覺lm覺 ve padiahlar覺n bulunduu Topkap覺 Saray覺’n覺n bah癟elerine buradan su verilmitir.

襤sl璽m簾 kaidelerin temizlik asallar覺 icab覺 durgun su mahaline akar durumdaki suyu tercih eden Osmanl覺lar’覺n ehirde kendisinin su tesislerini kurduktan daha sonra kullanmad覺klar覺 anla覺lan Sarn覺癟, 16. y羹zy覺l覺n ortalar覺na gelinceye civar覺ndan Bat覺l覺lar arac覺l覺覺yla fark edilmemi, nihayet 1544-1550 senelerinde Bizans kal覺nt覺lar覺n覺 arat覺rmak 羹zere 襤stanbul’a itirak eden Hollandal覺 gezgin P. Gyllius arac覺l覺覺yla tekrar kefedilerek Bat覺 璽lemine tan覺t覺lm覺t覺r. P. Gyllius, arat覺rmalar覺ndan birinde, Ayasofya civar覺nda dola覺rken, buradaki evlerin zemin katlar覺nda yer alan kuyu benzeri yuvarlak kocaman deliklerden ev vatanda覺n覺n aa覺ya sark覺tt覺klar覺 kovalarla su 癟ektikleri, hatta bal覺k tuttuklar覺n覺 繹rendi. Kocaman bir yeralt覺 sarn覺c覺n覺n 羹zerinde yer alan ahap bir binan覺n duvarlarla 癟evrili avlusundan, yerin alt覺na inen kaya basamaklardan elinde bir mealeyle sarn覺c覺n i癟erisine girdi. P. Gyllius, 癟ok zor artlarda sarn覺c覺 sandalla dolaarak 繹l癟羹lerini al覺p s羹tunlar覺n覺 tespit etti. G繹rd羹klerini ve edindii verileri seyahatnamesinde yay覺mlanan Gyllius, pek癟ok seyyah覺 etkilemitir.

Sarn覺癟, kurulduundan g羹n羹m羹ze civar覺ndan 癟eitli onar覺mlardan ge癟mitir. Osmanl覺 襤mparatorluu a覺’nde 2 defa onar覺lan sarn覺c覺n 繹nce onar覺m覺 3. Ahmet zaman覺nda (bir723) Mimar Kayserili Mehmet Aa arac覺l覺覺yla yapt覺r覺lm覺t覺r. 襤kinci onar覺m ise Sultan ikinci Abd羹lhamid (bir876-1909) zaman覺nda ger癟ekletirilmitir. Cumhuriyet a覺’nde de sarn覺癟, 1987’de 襤stanbul Belediyesi arac覺l覺覺yla temizlenerek ve bir gezi platformu yap覺lmak suretiyle ziyarete a癟覺lm覺t覺r. 1994 y覺l覺n覺n May覺s ay覺 i癟inde tekrar kocaman bir temizlik ve y繹nden ge癟mitir.

襤stanbul gezi programlar覺n覺n b繹l羹nmez bir par癟as覺 bulunan bu gizemli mek璽n覺, bug羹ne civar覺ndan AMERIKA BIRLEIK DEVLETLERI eskiyen Bakan覺 Bill Clinton’dan Hollanda Babakan覺 Wim Kok’a, 襤talyan eskiyen D覺ileri Bakan覺 Lamberto Dini’den 襤sve癟 eskiyen Babakan覺 G繹ran Persson’a ve Avusturya eskiyen Babakan覺 Thomas Klestil’e civar覺ndan pek癟ok birey ziyaret etti.

H璽lihaz覺rda 襤stanbul Megakent Belediyesi itiraklerinden K羹lt羹r A.. arac覺l覺覺yla iletilen Yerebatan Sarn覺c覺, m羹ze olman覺n yan覺nda, ulusal ve beynelmilel pek癟ok etkinlie ev sahiplii etmektedir.

Bir cevap yaz覺n